Әлібай Бапановтың «Көшпелі фрескалары»

«Esentai Gallery» галереясында 2019 жылдың 7-қараша күні Әлібай Бапановтың «Көшпелі фрескалар» атты жеке көрмесінің ашылуы өтті.

Автордың шығармалары тәңіршілдіктің мифологиясына, көшпелі халықтың дәстүрлеріне және қоғамдағы заманауи процестерге байланысты беріледі.
Көрме 16 киізден жасалған паннолар мен миниатюралық инсталляциялардың экспозициясынан тұрады. Өнер мен сән, тарих пен қазіргі заман арасындағы қырларды зерттеуге көңіл бөліген. Көрмеде ұсынылған жұмыстар жүн мен жібектен, ылғалды илеу техникасында, қолмен басып жасалған. Бұл экспозициядағы мәселелердің бірі - дәстүрлі қазақ қолөнері мен заманауи өнер арасындағы диалог.
Әлібай Бапанов қазіргі заманғы өнер суретшісі, ҚазҰӨА профессоры, өнер тарихына қосқан үлесі үшін Тарлан тәуелсіз сыйлығының лауреаты. Көптеген халықаралық және республикалық көрмелердің қатысушысы.
Бапановтың шығармашылық жұмыстары бүкіл әлем бойынша көптеген мұражайлар мен жеке коллекцияларда орналасқан.
Онда шығармашылық актінің әртүрлі құрамдас бөліктері керемет жеткізіледі: түс сезімі, ырғақтық сезім, кеңістіктік сезімі және бастысы – үйлесім сезімі. Осының барлығымен әлемнің қызықты бейнесі жасалады, онда мәңгілік «әлемдік қайғыға» және «өмір ағашына», Аспанмен, бақытты саяхатқа және басқа да көптеген нәрселерге толы әңгіме бар, бұл суретшінің жан дүниесін толғандырады. Қазіргі заманға сай Әлібай Бапанов қазақ мәдениетінің кеңістігінен ешқашан кетпейді. Көшпелі байланысты барлық нәрсе оны шексіз толғандырады. Сондықтан экспозицияда самаурын мен шәйнек, киіз шабадан мен басқа да дәстүрлі тұрмыстық заттар сияқты, қамқорлықпен көмкерілген жүн қабықшасын да көруге болады. Сондай – ақ, қасиетті рулық еске алу тақырыбында ата-бабаларымыздың жеті ұрпағы «Жеті ата» атты туындысын да байқауға болады.

Жеті ата

Көрмеге оның барлық туыстары, цех бойынша бірге жұмыс істеп келе жатқан әріптестері, шығармашылықты қадірлеушілер, Қазақстанның жетекші өнертанушылары, сондай-ақ белгілі суретшілер жиналды. Көрменің кураторы, Қазақстанның ең танымал өнертанушыларының бірі Баян Барманқұлова суретшінің отбысымен 30 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқанын айта кетті.
«Әлібай киізбен жұмыс істейді. Бұл бұйымдар қолданбалы сәндік өнер емес, бұл заманауи дыбыстардағы композициялар, яғни, кең щеткамен жазылған кескіндеме ретінде қарастыруға келетін дүние. Қабырғадан бөлінген үлкен композициялар. Бапановтар отбасымен сөйлесе отырып, көшпелілердің мәдениетіне берілгенін түсінесің. Көшпелілердің мәдениетімен оларды киіз және гобелен байланыстырады. Гобелен - алаша ретінде. Суретші заманауи ойлауды байланыстырады, өткенді дамытып, онда мәңгі қалмайды», - деп, арт сыншы өз ойын айта кетті.
«МЕН» деп аталатын екі жақты жұмысында, сол жағында әлем, ал екінші жағында автопортрет. Ауқымы бойынша және арақатынасы бойынша бұл тең шамалар. Мен әлемнің және ғаламның маған деген тең бастамасы. Суретші қоршаған ортаның тылсым-болмысын жан дүние елегінен өткізіп, ондағы үйлесімділік пен əсемдіктің, тіршілік пен заттың өзара байланысын туындыға айналдырды. Бүгінгі таңдағы туындыларға салыстырмалы тұрғыда сараптама беретін болсақ, суретшінің жұмыстарында авторлық қолтаңба, авторлық ерекшелік, авторлық идея бірінші орында тұр.
«АСПАНМЕН СӨЙЛЕСУ». Ақ, қара дақтар мен түрлі-түсті дақтардан құралған абстракциялық символды композиция. Туындының композициялық жəне көркем образдары нақты монументалдық-декоративтік мəнерде негізделген. Композициялық идеясы мен көркемдік мəнері бір серпілістегі экспрессия туғызады. Көркем образдың қайталана түскен формалары мен ашық жəне қанық колориттік рең əлемнің динамикалық қозғалыс қуатын сездіреді. Экспрессионизмде түс пен образдық динамика, эмоция негізделген. Композициядағы контрасты түстер тақырыптың маңызын ашып, өзінің шығармашылығында қиялға ерік беретін суретші.
Әлібайдың шығармашылығында әлемнің сұлулығы туралы ғана емес, жеке тұлға туралы да сөйлей алады.
Әлібай Бапанов түрлі техникаларда жұмыс істейді: майлы бояумен жазады, гобелендер тоқып, киізден көлемді бұйымдар жасайды. Бұл жолы ол көрерменге ылғалды илеу техникасында жасалған композицияларды көрсетеді. Әлібайдың текеметтері әлемнің кереметі, жеке сезімдері туралы хабарлайды. Олардың түпкі ойы ақыл, бақыттың айнасы, көрнекті бейнесіндегі әлем.
Көптеген шығармалар жаңа стильде орындалса да, шын мәнінде, қазақ өнерінің тарихын көрсетеді. Мысалы, өнердің таза түрлері мен стилистикасындағы жұмыстардан бөлек, бір қарағанда, көне текеметтердің құтқарылған фрагменттері көркем алаңға батыл енгізетін композициялар сияқты.
«Көшпелі фрескалар» атты көрмеде суретші өзінің жаңа өнер туындыларымен, заманауи шығармашылық ізденістерімен таныстырды. Бапанов көрмесінің ерекшелігі ойнақы ашық түсте, көркем орындалған киіз паннолар адам бойына шаттық сыйлап, күш-қуат берсе, шытырмандығы адамды терең ой иірімдеріне жетелейді.
Көптеген заманауи суретшілер киізбен жұмыс істейді. Әлібай Бапанов та қазіргі заманауи тенденциялардан қалыспай, өз шығармашылығын жаңа ізденістермен толықтыруда. Суретші қазақ мәдениетінің кеңістігінен ешқашан кетпейді. Көшпелі байланыста барлық нәрсе оны шексіз толғандырады. Әлібай Бапановтың шығармалары қазақтың ұлттық ертегісіндей, адамның ой-өрісін қиял қанатына мінгізіп, әлемді шарлататындай терең мазмұндылығында. Ертегі де мифке ұқсас, оның шыққан кезеңі мен пайда болған уақыты белгісіз болғанымен, онда ұлттық нақыш басым. Қазақстанның заманауи сәндік-қолданбалы өнерінің дамуына әлі де лайықты үлес қосып келе жатқан суретшілердің бірі.

Көрме 07.11.2019 – 07.01.2020 дейін жалғасады.